Chào cả nhà, nhân việc một bạn nhân viên cũ có nhờ tư vấn về công việc marketing của bạn ấy tại công ty hiện tại.
Mình xin phép được chia sẻ một góc nhìn thêm về môi trường làm việc, và suy rộng ra cả môi trường sống của chúng ta.
Và vấn đề nói về: “Nghịch lý của sự dễ dàng” trong công việc và cuộc sống!
Đặt vấn đề thế này:
Trường hợp 1: Bạn làm trong một môi trường rất hoàn hảo, công ty hỗ trợ bạn tối đa, bạn rất dễ để làm việc ở đây. Bạn hài lòng và dần phụ thuộc.
Trường hợp 2: Bạn làm việc trong mội môi trường khá hỗn loạn, ví dụ như trong một startup hay một công ty đang phát triển, mọi thứ bạn phải chủ động, và bên cạnh đó là chấp nhận sự không hoàn hảo của tất cả công việc cũng như làm việc với người khác.
Trường hợp 2 chính là môi trường hiện tại của nhân viên cũ của mình, bạn ấy khá căng thẳng khi làm việc ở đây khi mọi việc không được thuận lợi nhất cho bạn. Sếp của bạn giao tiếp và tương tác làm việc khá tệ, không có quá trình hướng dẫn làm việc,…
Nhưng trường hợp 1 có thật sự là tốt nhất không? chúng ta cùng tìm hiểu mặt trái – nghịch lý của một môi trường hoàn hảo nhé!
Chắc chúng ta cũng biết về cơ chế “tiết kiệm” năng lượng của não bộ của chúng ta, bên cạnh đó là cơ chế thưởng khi dễ dàng hoàn thành các công việc, kiểu một dạng như xem “tiktok” short video vậy.
Công ty hoàn hảo sẽ thiết kế quy trình làm việc sao cho nhân viên dễ dàng nhất trong công việc, đưa nhân viên vào một “work flow”, điều này chúng ta có thể hình dung nó như “user trải nghiệm” một ứng dụng game với sự dẫn dắt “quên lối về” vậy.
Đây là một sự “thao túng” mang tính chất thường được gọi là “tích cực”, nhưng nó là mặt phải của một đồng xu hai mặt; có thực sự nó có thực sự tích cực về mặt lâu dài? hay là nơi “chôn chân” của nhân viên?
Có những người dần quen và chỉ thấy được mặt phải của đồng xu.
Và đây là nghịch lý mà chúng ta đang thảo luận, đó là: “Sự thao túng”, tóm lại: “Chúng ta chấp nhận để não auto đi theo một luồng tự động, thì gần như chúng ta đang bị thao túng nếu không tỉnh táo”
Đặc biệt, ở đây là luồng tự động do một công ty đưa ra, mặc dù là nó mang tính chất tốt và tích cực nhất cho nhân viên, thì nó vẫn là “sự thao túng” để đạt được mục tiêu của công ty nếu công ty không thiết kế môi trường làm việc chuẩn.
Ngược lại với môi trường thoải mái, khi phân tích về môi trường làm việc đối nghịch không thoải mái, với những nhân viên có quá khứ đi theo hướng “tiêu cực”, ví dụ như bị bắt nạt, bị lạm dụng dẫn đến tâm lý luôn rơi vào mâu thuẫn căng thẳng, não bộ mặc định mình là một “nạn nhân” và luôn muốn thoát ra hoàn cảnh này, nhưng do não đã hằn sâu điều này, nó luôn muốn coi sự tiêu cực này là một điều hiển nhiên, là điều bình thường.
Cơ chế là: Mỗi điều tiêu cực, căng thẳng đến một cách tự nhiên hay chủ động do nhân viên đó tạo ra, nó lại tạo ra một một cơ chế như: Sự kiện căng thẳng --> não tiếp nhận --> hóc-môn (hormone) tiết ra --> xoa dịu cơn căng thẳng.
Vậy, sự kiện này gây nghiện và tạo thành một vòng lặp, làm “nhân viên tiêu cực” này không thoát ra khỏi được môi trường này.
Nhưng quay trở lại “Nghịch lý của sự dễ dàng”,
Cơ chế não bộ vẫn vậy, nó vẫn là các “tưởng thưởng” nhỏ do hóc-môn được tiết ra, dần dần chúng ta nghiện cảm giác này.
Đây gọi là sự phụ thuộc,
Ví dụ ngụ ngôn: “Một chú voi con bị xích từ bé, cho ăn” thì lớn lên sẽ không tự phá xích để được tự do. “Một chú hổ con được huấn luyện với cơ chế thưởng – phạt” luôn làm theo ý của người quản trò.
Vì vậy, nếu một môi trường quá dễ dàng, hoặc dùng “cây gậy và củ cà rốt” mang tính chất độc hại, không nhân văn, không khuyến khích cho nhân viên độc lập phát triển thì cần xem xét lại.
Tóm lại, nghịch lý ở đây là gì? đó là “sự phụ thuộc, mất dần động lực, bị thao túng.” Do vậy, cần cẩn thận quan sát kỹ đằng sau sự dễ dàng đó là gì.
Một hướng đi mới
Vậy, một môi trường công sở hay một môi trường xã hội tốt hơn là gì?
Đầu tiên, phải tôn trọng sự độc lập của mỗi cá nhân, giúp mỗi cá nhân nhận thấy rõ bản thân mỗi người. Khi hiểu bản thân (hành vi, tâm lý) thì cần độc lập phát triển, công ty có thể tạo điều kiện để nhân viên được phát triển qua các dự án, hỗ trợ khai vấn,…
Thứ hai, quan sát toàn bộ nhân sự trong công ty để nắm rõ các khuôn mẫu tâm lý độc hại, từ người đi thao túng cho đến người bị thao túng đều cần được nhận diện và có giải pháp hỗ trợ.
Tổng kết
Mỗi người cần độc lập và được trao cho cơ hội được độc lập phát triển bản thân, muốn độc lập thì cần có cơ hội được tự quan sát lại bản thân từ hiện tại biểu hiện của hành vi tâm lý đến nguyên nhân từ quá khứ.
Thấy rõ bản thân là bước đầu để nhận rõ vì sao mình lại có biểu hiện như vậy trong các bối cảnh. Bình tĩnh quan sát trước mọi bối cảnh sự việc, độc lập – tự do và tự tạo ra hạnh phúc cho chính mình.
Nếu hiểu như vậy thì mỗi bối cảnh, mỗi sự kiện trong cuộc sống là một cơ hội để thấy rõ chính mình hơn; quan trọng là: Đừng tự ti, đừng tự đổ lỗi cho bản thân trong mỗi bối cảnh trên, đơn giản vì nếu môi trường thực sự tốt thì nó sẽ tốt với bất kỳ ai, còn nếu nó xấu thì mình cũng nhận diện chính nó để phát triển, dần tự tin với bản thân mình.

